Yellow Submarine (Apple PMC 7070 / PCS 7070)

Są w dyskografii The Beatles pozycje, co do których nie wiadomo czy je kupować czy nie. Nie mówię tu o hardcore’owych kolekcjonerach, którzy szukają pierwszego tłoczenia z czerwonymi liniami. Mówię to tych, którzy zawsze marzyli, żeby Beatlesów słuchać z winyli. I mają dylemat: czy kupować płytę dla jednej strony? Bo raczej nikt tej drugiej nigdy nie słucha.

Yellow Submarine, dziesiąty studyjny album Beatlesów wydany w styczniu 1969 roku, jest właśnie taką płytą: kolekcjonersko fascynująca, muzycznie kontrowersyjną, a co najważniejsze rozszczepioną na dwa zupełnie różne stylistycznie zestawy.

Obietnica, która stała się kultową animacją

Wszystko zaczęło się od trzyfilmowego kontraktu Beatlesów z United Artists. Po A Hard Day’s Night (1964) i Help! (1965) zespół miał dostarczyć jeszcze jeden film. Po bolesnym doświadczeniu z Help!, o którym Lennon wypowiadał się z dystansem („Help! was great but I realized we were just big cops in the second Beatles movie”), pomysł pełnometrażowego filmu aktorskiego wydawał im się nudny. Kompromis podsunął producent Al Brodax z King Features Syndicate: film animowany, z Beatlesami jedynie jako głosami kreskówkowych wersji samych siebie, plus krótka scena na żywo na końcu. Cztery nowe utwory, niewielkie zaangażowanie, kontrakt wypełniony. Beatlesi się zgodzili.

Al Brodax tak to potem komentował:

Zespół The Beatles zobowiązał się nagrać cztery utwory do filmu. Podobno mówili: „To kiepska piosenka, oddajmy ją Brodaxowi”.

Innymi słowy, to co zespół odrzucał ze Sgt. Pepper’s i późniejszych sesji, było traktowane przez nich jako odpad i spychane do Yellow Submarine. I właśnie w tym tkwi paradoks tej płyty: muzycznie miała być typową zapchajdziurą, a stała się jedną z ostatnich psychodelicznych produkcji zespołu.

Film miał premierę w Londynie 17 lipca 1968, na długo przed premierą płyty. Zespół, który wcześniej nie przejmował się projektem, zobaczywszy gotową animację zmienił zdanie i chętnie się z nią identyfikował. Niestety, album już miał swoją historię opóźnień: premiera pierwotnie planowana na grudzień 1968 roku została przesunięta, żeby zrobić miejsce Białemu Albumowi (The Beatles, PMC 7067/8). Ostateczne daty premiery Yellow Submarine to 13 stycznia 1969 w USA (Apple SW-153) i 17 stycznia 1969 w Wielkiej Brytanii (Apple PMC 7070 mono, PCS 7070 stereo). Mimo solidnego wyniku album sprzedał „tylko” w ilości 800 tys. sztuk w ciągu pierwszych trzech miesięcy, a milion przekroczył dopiero pod koniec roku. Kiepsko jak na Beatlesów.

Dlaczego Martin zajął pół płyty?

Tu zaczyna się najciekawsza część tej historii. The Beatles umieścili na płycie sześć piosenek: cztery nowe oraz dwie wcześniej wydane („Yellow Submarine” z 1966 i „All You Need Is Love” z 1967). Żeby zapełnić drugą stronę George Martin nagrał z 41-osobową orkiestrą swoje orkiestrowe kompozycje stworzone na potrzeby filmu. W ten sposób strona B stała się przedmiotem sporu ze strony krytyków i kolekcjonerów na kolejne pięćdziesiąt lat.

Pytanie, które aż się prosi zadać brzmi: dlaczego Beatlesi nie wydali po prostu EP-ki z czterema nowymi utworami?

Po pierwsze, zespół rzeczywiście rozważał taki wariant. EP miał ukazać się już we wrześniu 1968 r., ale decyzja o produkcji mini-albumu była przekładana. Na stronie A miały się znaleźć „Only A Northern Song”, „Hey Bulldog” i „Across The Universe”, a na stronie B „All Together Now” i „It’s All Too Much”. Mark Lewisohn w Complete Beatles Recording Sessions potwierdza, że EP został nawet zmasterowany w marcu 1969, ale ostatecznie nigdy nie wszedł do produkcji.

Druga i mniej oczywista przyczyna była kontraktowa: George Martin miał prawo umieszczenia swojej muzyki orkiestrowej obok Beatlesów na płycie filmowego soundtrack’u, i Apple/EMI nie mogło mu tego odmówić bez ryzyka finansowego. Mówiąc wprost, gdyby kompozycje Martina ukazały się na oddzielnym wydawnictwie mało kto kupiłby taki album.

Trzecia sprawa, która ukazuje dodatkową skalę komplikacji przy produkcji tego albumu: United Artists nie pozwoliło Apple/EMI użyć oryginalnych nagrań orkiestrowych z filmu. Wytwórnia filmowa trzymała prawa do soundtracku filmowego dla siebie. Dlatego Geroge Martin musiał od zera nagrać siedem utworów orkiestrowych w Abbey Road.

Cztery nowe utwory, czyli ukryte perły

Jak już wspomniałem powyżej, na stronie A albumu Yellow Submarine znalazły się cztery nowe, nigdie wcześniej nie publikowane utwory.

„Only A Northern Song” to utwór George’a Harrisona nagrany 13-14 lutego, ostatecznie dokończony 20 kwietnia 1967, ale odrzucony z płyty Sgt. Pepper’s. Piosenka wyrażała frustrację muzyka relacjami z wydawnictwem Northern Songs Ltd., w którym Harrison miał gorsze warunki niż Lennon i McCartney (o czym mówi wprost fragment tekstu: „To naprawdę nie ma znaczenia, jakie gram akordy, jakie słowa wypowiem lub jaka to pora dnia, bo to tylko Northern Song”). I jeszcze ciekawostka produkcyjna: ta piosenka nigdy nie została zmiksowana w prawdziwym stereo aż do 1999 roku. Oryginalny miks jest monofoniczny i na potrzeby Yellow Submarine przygotowano tzw. fake stereo z monofonicznej taśmy, rozdzielając sygnał na dwa kanały. Z kolei z jakiegoś powodu wersja mono, która ukazała się w wydaniu brytyjskim wykorzystuje dźwięk skompresowany z wersji fake stereo, a nie oryginalny mono master z 1967. Prawdziwe stereo pojawiło się dopiero w 1999 roku, kiedy Peter Cobbin zmiksował na nowo wszystkie nagrania dla potrzeb wydania płyty Yellow Submarine Songtrack. Z kolei w remasterze z 2009 r. album wrócił do prawdziwego mono. Tę historię kolekcjonerską warto znać bo to czyni różne wydania tej samej płyty interesującymi.

„All Together Now” to prosty utwór McCartney’a zarejestrowany podczas jednej sesji (12 maja 1967 r.) specjalnie dla filmu. Podobno piosenka oparta została na frazie z musicalu, którą McCartney pamiętał z dzieciństwa. Uważana raczej za najsłabszą część tego albumu, ale akurat mnie osobiście bardzo kojarzy się z nagraniem ścieżki dźwiękowej filmu, jaką zarejestrowałem wprost z telewizora na wielki szpulowy magnetofon Grundig i mam do tego utworu spory sentyment.

„It’s All Too Much” to kolejna kompozycja Harrisona, nagrana w maju 1967 r. wyjątkowo w De Lane Lea Studios w centrum Londynu, a nie w Abbey Road (co ciekawe, bo Beatlesi prawie wyłącznie pracowali w Abbey Road). Inspirowany doświadczeniami narkotykowymi, utwór oryginalnie trwał ponad 8 minut, ale na płytę trafiała skrócona, choć nadal dość długa (6:27) wersja. Totalna psychodelia, jeśli by kto pytał.

„Hey Bulldog” to z kolei piosenka Lennona, choć niezbyt przez niego samego doceniona. Miała zresztą dość osobliwe okoliczności powstania. 11 lutego 1968 r. Beatlesi mieli nagrać promo-film do singla „Lady Madonna” i Lennon wpadł wtedy do studia z nowym utworem i przy okazji innej pracy na świeżo nagrali „Hey Bulldog”. Z tego powodu scena z tego z tego nagrania zachowała się na filmie, na którym widać Beatlesów wygłupiających się podczas swoistego jam session na końcu utworu. Możesz obejrzeć ten film pod tekstem. Kolekcjonersko jest to najbardziej doceniany z czterech nowych utworów, jedyny prawdziwie rockowy numer z mocniejszym riffem i rewelacyjną ścieżką basu. Szkoda, że Beatlesi nie nagrali więcej takich kawałków. To zdecydowanie jednak z moich najbardziej ulubionych ich piosenek z tamtego okresu.

#	Utwór	Autor	Czas	Geneza	Uwagi
A1	„Yellow Submarine”	Lennon-McCartney	2:40	Singiel (Parlophone R 5493), sierpień 1966, pierwotnie na Revolver	Śpiew Ringo Starr. Utwór tytułowy, znany od 1966.
A2	„Only A Northern Song”	George Harrison	3:27	Sesja 13-14 lutego, dokończona 20 kwietnia 1967 (podczas Sgt. Pepper’s, odrzucony)	Stereo z 1969 to duophonic (fake stereo) z masteru mono. Prawdziwe stereo dopiero w 1999 (Songtrack). Tytuł to krytyka warunków Harrisona w Northern Songs Ltd.
A3	„All Together Now”	Lennon-McCartney (głównie McCartney)	2:11	12 maja 1967, jedna sesja, specjalnie dla filmu	Według krytyka muzycznego Toma Maginnisa z portalu AllMusic, McCartney stworzył tę piosenkę „w duchu tej samej lekkości” co tytułową „żółtą łódź podwodną” (ten szczegół za Wikipedią)
A4	„Hey Bulldog”	Lennon-McCartney (głównie Lennon)	3:11	11 lutego 1968, nagrane podczas sesji do promo-filmu „Lady Madonna”	Ciemny riff basowy McCartneya, końcowy jam session. Lennon: „dobrze brzmiący kawałek, który nic nie znaczy”. Najczęściej chwalony z czterech nowych utworów (również przeze mnie).
A5	„It’s All Too Much”	George Harrison	6:27	25-31 maja 1967, De Lane Lea Studios (nie Abbey Road!)	Inspirowane LSD. Oryginalnie ponad 8 minut. Najdłuższy utwór na stronie A. Psychodelia z feedbackiem gitar.
A6	„All You Need Is Love”	Lennon-McCartney (głównie Lennon)	3:48	Singiel (Parlophone R 5620), lipiec 1967, transmisja Our World BBC	Oryginalnie nie miał stereo miksu, więc został wykonany specjalnie na tę płytę w dniu 29 października 1968.
B1	„Pepperland”	George Martin	2:23	Re-nagranie 22-23 października 1968, Abbey Road, 41-osobowa orkiestra	Najbliższe tematowi głównemu filmu. Zawiera krótki fragment pianina.
B2	„Sea Of Time”	George Martin	3:00	Re-nagranie 22-23 października 1968	Zawiera „affectionate quotation” (Ian MacDonald) z „Within You Without You” Harrisona z Sgt. Pepper’s.
B3	„Sea Of Holes”	George Martin	2:17	Re-nagranie 22-23 października 1968	Muzyka do sceny z Sea of Holes w filmie. Charakterystyczne glissanda.
B4	„Sea Of Monsters”	George Martin	3:40	Re-nagranie 22-23 października 1968	Zawiera cytat z początku „Air on the G String” J.S. Bacha oraz parodie Strawińskiego.
B5	„March Of The Meanies”	George Martin	2:18	Re-nagranie 22-23 października 1968	Muzyka do sceny z Blue Meanies. Dźwiękowe aluzje do Webern i Mozart.
B6	„Pepperland Laid Waste”	George Martin	2:10	Re-nagranie 22-23 października 1968	Dark reprise tematu Pepperland po zniszczeniu przez Blue Meanies.
B7	„Yellow Submarine In Pepperland”	Lennon-McCartney, arr. George Martin	2:12	Re-nagranie 22-23 października 1968	Orkiestrowa aranżacja „Yellow Submarine” na wejście Beatlesów do Pepperland. Finał strony B.
Podsumowanie kompozycyjne i techniczne: Strona A: 6 utworów Beatlesów, łączny czas 21:44. Dwa wcześniej wydane („Yellow Submarine”, „All You Need Is Love”), cztery nowe (1 McCartney, 1 Lennon, 2 Harrison). Strona B: 7 kompozycji George’a Martina (plus jedna aranżacja Lennon-McCartney), łączny czas 18:00, nagrane od zera specjalnie na LP, bo United Artists nie pozwoliło Apple/EMI użyć oryginalnych nagrań soundtracku filmowego. Anomalie techniczne: „Only A Northern Song”: stereo 1969 = duophonic (fake stereo) wygenerowany elektronicznie z masteru mono. Prawdziwe stereo debiutuje dopiero 1999 na Yellow Submarine Songtrack (remix Peter Cobbin). Remaster 2009 wraca do prawdziwego mono. Mono na edycji UK PMC 7070 to fold-down z duophonic (a nie oryginalny mono master z 21.04.1967). „All You Need Is Love”: nie miał oficjalnego miksu stereo przed październikiem 1968, został zmiksowany w stereo 29 października 1968 specjalnie na tę płytę. Cała wersja mono (PMC 7070): nie jest oddzielnym miksem mono, tylko fold-down z wersji stereo. Dlatego brzmi inaczej niż np. mono Sgt. Pepper’s czy White Album, gdzie mono było osobnym artystycznym miksem. Planowany EP (niezrealizowany): w marcu 1969 Apple/EMI zmasterowało 5-track mono EP z czterema nowymi utworami plus Across The Universe (wtedy niewydaną) jako bonus, ale nigdy go nie wydano. Powód, według Petera Doggetta: wydanie EP lub rozszerzonego soundtracku odebrałoby George’owi Martinowi jego kontraktowe prawo do umieszczenia utworów obok Beatlesów i pozbawiłoby go „potencjalnie największej wypłaty tantiem w jego karierze”. Personel orkiestrowy (side B): George Martin Orchestra, 41 muzyków, dyrygent George Martin, współproducenci John Burgess i Ron Richards, inżynier Geoff Emerick. Sesje: Abbey Road Studio 2, 22 i 23 października 1968, po 3 godziny każda. Edycja: 24-25 października. Miksy: listopad 1968.

Strony A i B na wersji UK, różnice względem wersji US

Brytyjska okładka różni się od amerykańskiej w kilku detalach. Pod tytułem Yellow Submarine w wydaniu UK (po lewej) pojawia się dopisek „Nothing Is Real” (cytat z „Strawberry Fields Forever”), którego na US nie ma (okładka powyżej po prawej stronie).

Na tyle okładki UK (po lewej stronie) jest umieszczona recenzja White Album pióra Tony’ego Palmera, pierwotnie opublikowana w The Observer, poprzedzona krótką notką autorstwa Dereka Taylora, szefa prasowego Apple Records. Na tyle okładki amerykańskiej zamiast recenzji jest fikcyjna biografia grupy Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band autorstwa Dana Davisa.

Kluczowa różnica między wydaniami UK i US: w USA nie było wersji mono Yellow Submarine. Capitol już od 1968 roku wydawał wszystkie Beatlesowskie LP tylko w stereo. W Wielkiej Brytanii mono (PMC 7070) i stereo (PCS 7070) wyszły równolegle, choć wydania mono były już coraz rzadsze, stąd dzisiaj są droższe od wersji stereo.

Jak rozpoznać pierwsze tłoczenie UK

Wersje mono i stereo różnią numerami matryc:

XEX 715-1 / XEX 716-1 (mono)
YEX 715-1 / YEX 716-1 (stereo)

Zwykle spotykane kombinacje alternatywne pierwszego tłoczenia stereo to -1/-2. Matryce z końcówką -3 pojawiają się dopiero w drugim tłoczeniu.

Okładka również niesie ze sobą kilka wskazówek, przede wszystkim wzmianka o Garrod & Lofthouse (pierwsze tłoczenie nie ma jeszcze kredytu drukarni na dolnej zakładce; tę wzmiankę dodano dopiero na drugim tłoczeniu pod koniec 1969 roku). Dodatkowo słynne czerwone linie nad i pod tekstem na tyle okładki (ten detal znika na późniejszych tłoczeniach).

Wewnątrz albumu powinna znajdować się czarna koperta na płytę z półkolistym wycięciem odsłaniającym etykietę Apple (prawdopodobnie wyprodukowana przez Harrison & Sons). To jeden z najcenniejszych detali, bo większość takich kopert z lat 1968-1969 nie przetrwała w dobrym stanie.

Drugie tłoczenie (wiosna 1969 – wrzesień 1970) ma jeszcze ciemnozieloną etykietę Apple, ale już bez klauzuli „Sold In U.K.”, z matrycami -1/-2 lub -2/-1. Okładka ma dopisek „Printed and made by Garrod & Lofthouse Ltd. Patent No. 943,895″ na dolnej klapie, a czerwone linie nadal zachowane. Trzecie tłoczenie (1971-1973) już z jasnozieloną etykietą, również bez klauzuli „Sold In U.K.”, bez czerwonych linii i z białą papierową kopertą na płytę. Na zdjęciach poniżej etykieta z pierwszego tłoczenia (po lewej) i trzeciego (po prawej).

Ceny rynkowe

W stanie NM, komplet pierwszego tłoczenia UK stereo PCS 7070 z kompletem czerwonych linii i czarną kopertą to 250 £ – 400 £ (ok. 1 992 zł.). Portal Parlogram Auctions regularnie sprzedawał takie egzemplarze w 2024 i 2025 roku w okolicy 300 £ (wtedy ok. 1 452 zł.). VG+ bez koperty lub z wytartą okładką trzeba zapłacić 100 £ – 180 £ (ok. 498 - 897 zł.), a za VG od 50 £ do 90 £ (ok. 249 - 448 zł.).

Mono PMC 7070 NM z kompletem (rzadko spotykane) to 300 £ – 550 £ (ok. 1 494 - 2 740 zł.). Parlogram w 2023 r. miał w ofercie egzemplarz NM mono za 450 £ (ok. 2 241 zł.).

Jeśli ktoś szuka ciekawego wydania ale bez ciśnienia na pierwsze tłoczenie to niezłym kompromisem cenowym będzie drugie tłoczenie stereo jeszcze z etykietą ciemnozieloną i matrycami -1/-2 (40 £ – 80 £ (ok. 199 - 398 zł.)). Nadal jest to Apple z 1969, nadal czerwone linie (przynajmniej w wcześniejszym wariancie drugiego tłoczenia), brzmi niemal identycznie, tylko wartość kolekcjonerska niższa, ale jeśli nie jesteś super kolekcjonerem to kogo to obchodzi?

Reedycje: Songtrack 1999, remaster 2009, 180g 2012

W 1999 roku, z okazji 30-lecia filmu, Apple/EMI wydało Yellow Submarine Songtrack wyrzucając stronę B Martina, a w zamian umieszczając tam dodatkowe utwory Beatlesów wykorzystane w filmie. Pominięto tylko „A Day In The Life”, żeby nie znalazło się tam za dużo utworów z Sgt. Pepper’s. Peter Cobbin z Abbey Road całkowicie zremiksował wszystkie utwory z oryginalnych taśm wielościeżkowych, w tym zrobił pierwsze w historii prawdziwe stereo „Only A Northern Song”. Album ten wydano w dwóch wariantach: pierwsze tłoczenie na żółtym winylu (gatefold), drugie tłoczenie na czarnym winylu. Wykorzystano te same matryce i te same okładki, a te dwa tłoczenia różnią się wyłącznie kolorem płyty. Ceny dziś za żółty NM to 40 £ – 70 £ (ok. 199 - 349 zł.), a za czarny 25 £ – 45 £ (ok. 125 - 224 zł.).

Remaster 2009 wyszedł na CD 9 września 2009 w ramach stereo boxa The Beatles in Stereo, a na winylu 180g dopiero 12 listopada 2012 roku (Apple 94638246718). Tłoczenie wykonała Optimal Media GmbH w Niemczech, okładka została odtworzona z oryginalnej Garrod & Lofthouse ale bez zagięć. Cena dziś za to wydanie to 30 £- 45 £ (ok. 149 - 224 zł.) za nowy egzemplarz i 20 £ – 30 £ (ok. 100 - 149 zł.) za używany.

Za żelazną kurtyną: AnTrop

Мелодия w ZSRR nie wydała nigdy Yellow Submarine, ale zrobił to piracki Sankt-Petersburski AnTrop wydając w latach 1991-1992 dwupłytowy zestaw Волшебное таинственное путешествие / Жёлтая субмарина (Magical Mystery Tour / Yellow Submarine), katalog П91 00135-8 lub ATR 30001-04. Jak zwykle w przypadku AnTropa, audio skopiowane z zachodniego CD z 1987 roku (czyli z pierwszego cyfrowego remastera). Okładkę przerysował Nikolai Kibalchich w oryginalnej stylistyce Heinza Edelmanna, ale z delikatnymi przeróbkami (postacie Freda i Majora są zamienione miejscami, łódź podwodna skierowana jest w lewo w niektórych wariantach).

W 1994 roku AnTrop wypuścił samodzielne wydanie Yellow Submarine tłoczone w Rydze, z nieco jaśniejszym tłem okładki. Cała seria AnTrop nigdy nie była legalna nawet w Rosji. Dziś te wydania są dostępne wyłącznie z drugiej ręki na eBayu (Discogs zablokował ich sprzedaż) lub giełdach płytowych, zwykle w cenie od 25 $ do 60 $ (ok. 94 - 227 zł.).

Bałkanton w Bułgarii, Supraphon w Czechosłowacji, Amiga w NRD ani Muza w Polsce nie miały oddzielnej licencyjnej wersji Yellow Submarine.

Czy warto?

Yellow Submarine z 1969 roku to płyta o dwóch twarzach. Dla kolekcjonera oryginalnych winyli Apple, pierwsze tłoczenie UK z czerwonymi liniami i numerami matryc XEX/YEX -1 wydają się absolutnym must-have do kolekcji. Dla nowoczesnego z kolei słuchaczaYellow Submarine Songtrack z 1999 roku oferuje lepsze miksy, więcej utworów Beatlesów i absolutnie żadnego Martina orkiestrowego. Czyli dylemat bez wyraźnego rozstrzygnięcia, choć z wyraźnym wskazaniem na „Hey Bulldog”.

Tłoczenie	Data / nr kat.	Matryce	Cechy rozpoznawcze	Wartość rynkowa
1. UK mono	17 stycznia 1969 Apple PMC 7070	XEX 715-1 XEX 716-1 Stamper codes 1/T, 1/M lub 1/P	Ciemnozielona etykieta Apple (całe jabłko / pokrojone), dwuliniowe „An E.M.I. Recording”, klauzula „Sold In U.K. subject to resale price conditions, see price lists”. Laminowana tri-flipback okładka Garrod & Lofthouse bez kredytu drukarni na klapie. Czerwone linie nad i pod tekstem na tyle okładki. Spine fluted. Czarna die-cut inner sleeve z półkolistym wycięciem.	300 – 550 £ (ok. 2 740 zł.) (ok. 1460 – 2680 zł) za NM kompletny 150 – 250 £ (ok. 1 245 zł.) za VG+ Popsike maksimum: 770 $ (ok. 2 907 zł.) (2015) Rzadszy niż stereo
1. UK stereo	17 stycznia 1969 Apple PCS 7070	YEX 715-1 YEX 716-1 (alt. -1/-2 w późnym 1st)	Identyczne jak mono plus „Stereo” w prawym górnym rogu okładki. Red line sleeve, laminowany tri-flipback, czarny die-cut inner. Wariant „2nd variation” (koniec 1969, nadal pierwsze tłoczenie): brak klauzuli „Sold in U.K.”, matryce już -3 na stronie 1.	250 – 400 £ (ok. 1 992 zł.) (ok. 1220 – 1950 zł) za NM kompletny 100 – 180 £ (ok. 897 zł.) za VG+ Parlogram regularnie: 300 £ (ok. 1 494 zł.) NM
2. UK	wiosna 1969 – wrzesień 1970 PMC 7070 / PCS 7070	YEX 715-1 (lub -2, późny -3) YEX 716-1	Ciemnozielona etykieta, ale bez klauzuli „Sold In U.K.”. Laminowana okładka flipback z dopiskiem „Printed and made by Garrod & Lofthouse Ltd. Patent No. 943,895″ na dolnej klapie. Czerwone linie nadal obecne na wcześniejszych tłoczeniach 2nd, znikają pod koniec. Biały papierowy inner Apple (zamiast czarnego die-cut).	40 – 80 £ (ok. 398 zł.) (ok. 195 – 390 zł) za VG+/NM Najlepszy kompromis cena-jakość
3. UK	1971 – 1973 (możliwe do 1976) PCS 7070	YEX 715-3 YEX 716-1	Jasnozielona etykieta z dużym © symbolem, dwuliniowe „An E.M.I. Recording”. Okładka laminowana bez flipback ani czerwonych linii.	20 – 40 £ (ok. 199 zł.) (ok. 100 – 195 zł)
US 1st	13 stycznia 1969 Apple SW-153	SW-1-153 / SW-2-153 (warianty Scranton, Los Angeles, Jacksonville)	Ciemnozielona etykieta Apple z napisem „Yellow Submarine” bold i „THE BEATLES” nad tytułem (unikalne dla pierwszego tłoczenia). Stereo tylko (brak mono w USA). Na tyle okładki: fikcyjna biografia Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band pióra Dana Davisa. Wariant Los Angeles: „✻” w runout. Wariant Queens Litho (printer label backdrops): extremely rare, z 2011 roku na aukcjach >200 $ (wtedy ok. 683 zł.).	60 – 150 $ (wtedy ok. 513 zł.) (ok. 230 – 570 zł) za NM Wariant Queens Litho rzadki: 200 – 400 $ (ok. 1 510 zł.)
US 1976-77	Capitol SW-153	SW1 153 / SW-2-153 „MASTERED BY CAPITOL” „0″/„O” w runout	Orange Capitol label. Tłoczenie Jacksonville (identyfikator „0″ lub „O”). Bardzo dobry sound (bass-heavy, dynamic range). Niektóre egzemplarze: „MASTERED BY CAPITOL BY CAPITOL” podwójnie wybite.	30 – 60 $ (ok. 227 zł.) (ok. 115 – 230 zł) za NM Dobra alternatywa brzmieniowa
US 1978	Capitol SW-153	standardowe	Purple label with purple plastic dust jacket. Jeden z najciekawszych wizualnie wariantów.	40 – 80 $ (ok. 302 zł.) (ok. 150 – 305 zł)
AnTrop (ZSRR) za żelazną kurtyną	1991-1992 П91 00135-8 / ATR 30001-04	N/A (bootleg)	Dwupłytowy zestaw Волшебное таинственное путешествие / Жёлтая субмарина (MMT+YS). Audio skopiowane z zachodniego CD 1987. Okładka przerysowana przez Nikolaja Kibalchicha w stylistyce Heinza Edelmanna z przeróbkami. Pięć znanych wariantów kolorystycznych. Nigdy legalny nawet w Rosji.	40 – 80 $ (ok. 302 zł.) (ok. 150 – 305 zł) na eBay Discogs zablokował sprzedaż
AnTrop single LP za żelazną kurtyną	1994 П91 00137	N/A (Ryga tłoczenie)	Samodzielne wydanie Yellow Submarine z Rygi. Tło okładki nieco jaśniejsze niż na zestawie dwupłytowym. Niektórzy kolekcjonerzy rozcinają zestawy dwupłytowe z 1991-1992 i sprzedają jako „samodzielne” — rozpoznać je po ciemniejszym tle i oznaczeniach katalogowych zestawu.	25 – 60 $ (ok. 227 zł.) (ok. 95 – 230 zł)
Yellow Submarine Songtrack	13 września 1999 Apple 7243 5 21481 1 7	CBA 521481-1 / -2 Abbey Road cutting	Nie oryginał, ale kompletny remix Peter Cobbin z master-tape’ów. 15 utworów Beatlesów z filmu (6 z oryginału + 9 dodatkowych, bez „A Day In The Life”). Brak side B Martina. Pierwsze stereo „Only A Northern Song”. Pierwsze tłoczenie: żółty winyl gatefold. Drugie: czarny winyl. Gatefold z grafikami Heinza Edelmanna.	Żółty NM: 40 – 70 £ (ok. 349 zł.) (ok. 195 – 340 zł) Czarny NM: 25 – 45 £ (ok. 224 zł.) CD: 15 – 25 zł
2009 remaster CD	9 września 2009 094638260721	N/A (CD)	W ramach stereo boxa The Beatles in Stereo. Digipak z 32-stronicową książeczką. Allan Rouse team Abbey Road. „Only A Northern Song” wraca do prawdziwego mono (wycofanie duophonic). Reszta w stereo.	CD: 30 – 50 zł nowe, 15 – 25 zł używane
2012 180g winyl	12 listopada 2012 Apple 94638246718	Matryce cyfrowe Optimal Media	Reedycja winylowa 2009 remastera. 180g, tłoczone przez Optimal Media GmbH w Niemczech. Okładka odtworzona z oryginalnej Garrod & Lofthouse bez flapów (strata). Kolorowy inner z oryginalnymi notatkami US 1968. Część stereo boxu winylowego albo oddzielnie.	Nowy: 30 – 45 £ (ok. 224 zł.) (ok. 145 – 220 zł) Używany NM: 20 – 30 £ (ok. 149 zł.)
Szybki test pierwszego tłoczenia UK: 1. Ciemnozielona, matowa etykieta Apple (nie jasnozielona). 2. Dwuliniowe „An E.M.I. Recording” (później jednoliniowe). 3. Klauzula „Sold In U.K. subject to resale price conditions, see price lists” na etykiecie. 4. Matryce w dead waxie: mono XEX 715-1 / XEX 716-1, stereo YEX 715-1 / YEX 716-1. 5. Laminowana tri-flipback okładka Garrod & Lofthouse, bez kredytu drukarni na dolnej klapie. 6. Czerwone linie nad i pod tekstem na tyle okładki. 7. Czarna die-cut inner sleeve z półkolistym wycięciem odsłaniającym etykietę Apple. 8. UK pod tytułem Yellow Submarine napis „Nothing Is Real” (cytat z „Strawberry Fields Forever”); brak na US. Różnice UK vs. US na okładce: UK: „Nothing Is Real” pod tytułem. Na tyle okładki recenzja White Album Tony’ego Palmera z The Observer, wprowadzona notkami Dereka Taylora. US: brak napisu „Nothing Is Real”. Na tyle okładki fikcyjna biografia Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band pióra Dana Davisa, porównująca walkę z Blue Meanies do Beowulfa z Grendelem, podpisania Magna Carta i pisania Deklaracji Niepodległości. Uwagi źródłowe: Okładka zaprojektowana przez Heinza Edelmanna (artdirektora filmu). Drukarnia: Garrod & Lofthouse Ltd. Recenzje współczesne (1969): Record Mirror (5 gwiazdek), Beat Instrumental, International Times (Barry Miles). Retrospektywne: Roy Carr i Tony Tyler w The Beatles: An Illustrated Record (NME, 1975): cztery nowe utwory „byłby świetnym EP-em”. Pominięte w tabelce: tłoczenia kanadyjskie (Capitol-EMI of Canada), indyjskie (Gramophone Co of India, Dum Dum), japońskie (Toshiba/Apple AP-8610, potem EAS-80559 1976), niemieckie Odeon, holenderskie, francuskie, włoskie, australijskie. Za żelazną kurtyną Yellow Submarine nie miał licencyjnego wydania.