The Beatles 1967-1970 (PCSP 718)

Gdybym wybierał się na bezludną wyspę i mógłbym zabrać ze sobą tylko jeden album Beatlesów to prawdopodobnie byłby to właśnie Niebieski Album, czyli The Beatles 1967-1970. To dwupłytowe wydawnictwo zawiera 28 największych przebojów od czasu sesji nagraniowych Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band aż do rozwiązania zespołu i płyty Let It Be, w tym wydaną tylko na singlu piosenkę „Hey Jude”, a z nią najsłynniejszą codę w historii muzyki rozrywkowej (Na, na, na, na-na-na na…).

Pirat, który dał Beatlesom pomysł

Historia Niebieskiego Albumu zaczyna się paradoksalnie: nie w studiu Abbey Road i nie w gabinetach Apple, tylko w amerykańskiej telewizji w 1972 roku. Otóż nowojorska firma Audio Tape Inc. wypuściła wtedy czteropłytowy box The Beatles Alpha Omega, a na nim aż 120 utworów Beatlesów (plus kilka kompozycji solowych czwórki z Liverpoolu) sprzedawanych wysyłkowo, z reklamami emitowanymi w stacji ABC i lokalnych kanałach telewizyjnych, głównie na amerykańskim Środkowym Zachodzie. Cena była niezwykle przystępna – tylko 13,95 dolara za cztery płyty w pudełku. Było to szokująco tanio, ale powód był prozaiczny: firma Audio Tape Inc. po prostu nie płaciła tantiem autorskich, choć na okładce bezczelnie zapewniała, że „copyright royalties paid”.

Boxy były kuriozum pod względem dźwiękowym. Wszystkie ścieżki pochodziły z amerykańskich tłoczeń wytwórni Capitol prawdopodobnie przegrane z płyt, a nie z oryginalnych masterów. „Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band” znikał w fade-oucie tuż przed wprowadzeniem do „With a Little Help From My Friends”, który był umieszczony na zupełnie innej stronie. Kolejność utworów była mniej więcej alfabetyczna, dopóki komuś w redakcji tego wydania nie skończyła się cierpliwość i nie zaczął umieszczać piosenek jak popadnie.

Sprawa oczywiście oparła się o sąd i podobno zawarta została cicha ugoda, ale Allen Klein, ówczesny manager Apple Records zorientował się, że na rynku jest zapotrzebowanie na dobrej jakości składankę największych przebojów The Beatles. Przygotowano więc podwójne wydawnictwo też składające się z 4 krążków: Czerwony Album i Niebieski Album, a Klein osobiście wybrał listę utworów, dając jednak byłym Beatlesom prawo weta.

Lista utworów

Premiera: 2 kwietnia 1973 (USA), 19 kwietnia (UK)

Niebieski Album ukazał się w USA 2 kwietnia 1973 roku i dwa tygodnie później w UK. Płyta wyszła jednocześnie z Czerwonym Albumem, na którym znajdują się przeboje z wcześniejszego etapu kariery The Beatles, ale to właśnie Niebieski Album wspiął się 26 maja na pierwsze miejsce w amerykańskim zestawieniu Billboard Top 200 najlepszych płyt (Czerwony Album zajął wtedy 3 miejsce), spychając wówczas na drugie miejsce płytę Houses Of The Holy grupy Led Zeppelin.

W Wielkiej Brytanii album dotarł do drugiego miejsca. Do końca 1973 roku w samych Stanach sprzedano 1,3 miliona sztuk, a do końca dekady już 5,85 miliona. Dzisiejszy licznik sprzedaży światowej Blue Album wynosi, według szacunków ChartMasters, to około 24,3 miliona egzemplarzy, co czyni ten album jedną z trzech najlepiej sprzedających się kompilacji Beatlesów (obok płyty 1 i Czerwonego Albumu).

Jak na prawdziwych kolekcjonerów przystało interesuje nas oczywiście pierwsze brytyjskie wydanie i relatywnie dość łatwo je zdobyć w Polsce. Ja swój egzemplarz kupiłem dość przypadkowo zamawiając z Allegro kilka innych płyt i na dokładkę poprosiłem o dołożenie The Beatles 1967-1970. Jak się okazało, dostałem pierwsze tłoczenie. Okładka tego albumu jest bliźniaczo podobna do The Beatles 1962-1966 różniąc się jedynie kolorem.

Na stronach wewnętrznych pierwszego wydania brytyjskiego tego albumu George Martin i Phil Spector nie zostali wymienieni jako producenci. Błąd ten został później poprawiony i na okładkach kolejnych tłoczeń po prawej stronie na wysokości tytułów „Across The Universe” i „The Long And Winding Road” znajduje się wzmianka: „All titles produced by George Martin with the exception of 'Across The Universe’ and 'The Long And Winding Road’ which were produced by Phil Spector”. Jeśli tego tekstu brakuje to znaczy, że mamy do czynienia z pierwszym oryginalnym wydaniem.

Dodatkowo płyty pierwszego wydania zapakowane są w ciemno niebieskie koperty zadrukowane tekstami piosenek. Mają one 2 lub 3 rogi obcięte – portal The Beatles Collection twierdzi, że powinno ich być 3, ale ja osobiście miałem w ręku kilka najprawdziwszych egzemplarzy pierwszego wydania, gdzie koperty miały tylko po dwa obcięte narożniki. Tak czy inaczej, w każdym następnym wydaniu nie występują już obcięte rogi i w ten sposób można na pierwszy rzut oka identyfikować album, jaki mamy w ręku.

Uwaga kolekcjonerska: 1967-1970 formalnie miał numer katalogowy PCSP 718 dla całego kompletu, ale dwie płyty miały swoje własne numery wewnętrzne: PCS 7181 dla pierwszego LP i PCS 7182 dla drugiego. Taki zabieg numeracyjny był typowy dla Parlophone w latach 70.

Podobnie jednak jak w przypadku Czerwonego Albumu pierwsze tłoczenie rozpoznajemy definitywnie po numerach matryc odciśniętych na końcówkach płyt. Są to:

• Strona 1: YEX 909-1
• Strona 2: YEX 910-1
• Strona 3: YEX 911-1
• Strona 4: YEX 912-1

W edług The Beatles Collection na rynku pojawiają się też egzemplarze z dwiema innymi kombinacjami matryc także przynależące do pierwszego tłoczenia. Są to: -1/-3/-3/-1/ (te numery matryc ma mój Niebieski Album) lub rzadziej -2/-2/-2/-1 .

Drugie tłoczenie ma inne numery matryc: -4/-3/-2/-1/, -4/-3/-3/-1/, -3/-3/-2/-1//, -5/-5/-2/-3/ lub -6/-5/-2/-3. W tym przypadku matryca z numerem -1 będzie pojawiać się tylko na stronie 4, -2 tylko na stronie 3.

Etykiety pierwsze tłoczenia mają ciemniejsze tło niż kolejne edycje. Na poniższej ilustracji etykieta pierwszego edycji jest po lewej, a drugiej edycji po prawej stronie.

Niebieski Album The Beatles 1967-1970 nigdy nie został oficjalnie wydany w PRL przez Polskie Nagrania Muza, a do Polski docierał w postaci egzemplarzy brytyjskich przywożonych z Zachodu albo wschodnioniemieckich tłoczeń. W 1980 roku wschodnioniemiecka Amiga wydała jednak jednopłytową wersję 1967-1970 (katalog 8 55 742), a na niej czternaście utworów wybranych głównie z pierwszej płyty oryginalnego kompletu. Okładka była uproszczona, bez rozkładówki z charakterystycznymi promieniami, stąd w Polsce popularnie nazywano ją „słoneczko”. Dla kolekcjonera wydań zza Żelaznej Kurtyny jest to dziś jeden z ciekawszych obiektów z katalogu Amigi. Piszę o nim w tym artykule.

Przewodnik kolekcjonera (zestawienie wydań Niebieskiego albumu)

Ilustracje etykiet oraz część szczegółów dotyczących poszczególnych wydać zaczerpnąłem ze stron The Beatles Collection i The Beatles Record Collection.