Harry Bosch i Jazz

Muszę przyznać: nawróciłem się na jazz, a to wszystko dzięki serialowi Bosh, który opowiada wielowątkową historię Harrego Bosha, detektywa wydziału zabójstw LAPD (policji w Los Angeles) walczącego o sprawiedliwość za wszelką cenę. Mocny charakter, często balansujący na granicy prawa, ale jednocześnie w głębi duszy nostalgiczny i refleksyjny, wieczorami sięgający po winyle z jazzem. Serial został nakręcony na podstawie wielotomowej powieści Michaela Connelly’ego, który sam słuchał jazzu pisząc je.

– Nie jestem pewien, na czym to polega, ale istnieje jakiś związek albo korelacja między jazzem, a pisaniem. Jest też połączenie między jazzem, a detektywem. Kiedy piszę powieść o Harrym Boschu, zwykle słucham jazzu. On mnie inspiruje. Może improwizacja w muzyce pomaga improwizacji w pisaniu. Nie wiem dlaczego, ale to pomaga. Pomaga mi też ustawić charakter tego detektywa. Niezmiennie muzyka, której słucham, ląduje w książkach – powiedział sam autor.

Muzyka w serialu Bosh jest przednia, ale prawdziwa magia dzieje się wtedy, gdy odpalasz na Spotify playlistę ułożoną do książek i czytasz słuchając tego, co pojawia się na stronach kolejnych powieści. Jeden z fanów ułożył taką na 12 godzin i pojawiają się na niej wszystkie ważne dla filmu i powieści utwory. O tych najważniejszych przeczytasz poniżej.

– Nie mogę powiedzieć, że [początkowo] szedłem tropem pisania o postaciach i muzykach jazzowych, których kocham. Czytałem książki o muzykach jazzowych. Chodziłem do sklepów płytowych, do działów jazzowych i szukałem czegoś dla siebie. Ale nie da się tego robić w próżni. Nie można robić tych poszukiwań, słuchać tej muzyki i wybierać, co pasuje, nie zakochawszy się w niej. I to właśnie mi się przydarzyło. Pod tym względem stałem się swoim ojcem. Więc muzyka Harry’ego Boscha początkowo nie była moją muzyką, ale teraz jest już w pełni moja.

– powiedział Michael Connolly w wywiadzie dla Jazz88.FM w 2024 r.

Szczególne miejsce wśród ulubionych wykonawców Harrego Boscha zajmuje Art Pepper, saksofonista altowy z Zachodniego Wybrzeża Stanów Zjednoczoych, którego życie naznaczone było uzależnieniem od narkotyków, historią odkupienia i muzyką kipiącą emocjami. Muzyka Peppera znakomicie pasuje do postaci Boscha, ilustrując jego własne zmaganie z ciemnością i brutalnością świata. Kiedy bohater Connolly’ego wraca wieczorem do domu, włącza gramofon, by potem siedzieć w ciemności popijając piwo, to dźwięki wydobywające się z wielkich głośników jego salonu stają się przestrzenią nostalgii Boscha.

– Chciałem, żeby miał coś z wymiarów prywatnego detektywa, żeby czuł się w pewnym sensie outsiderem. A dla mnie jazz to muzyka outsiderów, zwłaszcza saksofony. Myślę, że to po prostu z natury samotny dźwięk i właśnie o to chodzi w Harrym Boschu: o jego samotne dążenie do prawdy, do zrozumienia siebie

– mówił Michael Connolly w wywiadzie dla KCRW w 2013 r.

W ikonicznej serialowej scenie, kiedy Harry Bosch rozmawia z córką o jazzie i obiecuje kupić jej gramofon oraz kilka winyli (sezon 1, odcinek 10), Maddie Bosch (grana przez Madison Lintz) wyjmuje z półki i przegląda kilka płyt. Jedną z nich jest Today Arta Peppera (Galaxy GXY-5119), z której to płyty pochodzi ilustrujący całą scenę utwór „Patricia” (więcej w tabelce pod tekstem). Ten właśnie trwający ponad 10 minut utwór ma niezwykle ciekawą historię. „Patricia” pojawiła się po raz pierwszy na albumie The Return of Art Pepper (Score SLP 4031) w 1957 roku, ale w wersji trwającej 4:38. W 2009 roku w Hiszpanii, nakładem Jazz Workshop (JW-001) ukazała się audiofilska edycja tej płyty na 180g winylu i tam „Patricia” trwa tylko 3:35. Ja osobiście mam tę płytę właśnie w wersji hiszpańskiej.

Wersja z Today powstała podobno przez przypadek, gdy podczas przerwy w sesji nagraniowej w Fantasy Studios w Berkeley pianista Stanley Cowell zaczął grać ten motyw, przyłączyli się pozostali muzycy i na gorąco powstało długie bluesowo-funkowe zakończenie. Piękny utwór pasujący do każdej jazzowej playlisty.

Tą drugą jest płyta GRACEfulLEE (PAZZ Productions, 2008), album nagrany w trakcie jednej sesji w styczniu 2008 roku przez Grace Kelly i Lee Konitza, dwóch saksofonistów altowych. Kiedy muzycy spotkali się, żeby nagrać kilka utworów (ostatecznie nagrali całą płytę) Kelly miała 15 lat, a Konitz 80. Lee Konitz to postać kluczowa dla historii jazzu, choć często niedoceniana poza kręgiem znawców. Grał m.in. z Milesem Davisem na płycie Birth of the Cool (1949-1950), współpracował z Lennie Tristano i przez dekady budował alternatywną linię jazzowej improwizacji. Młodziutka Kelly miała już na koncie trzy inne płyty, a w tych nagraniach towarzyszył jej skład, z którym wielu doświadczonych muzyków nie miałoby odwagi wejść do studia.

Sęk w tym, że materiał ten ukazał się wyłącznie na płycie CD i nigdy nie było wydania winylowego. W filmowej scenie Maddie ewidentnie trzyma w ręku winyl GRACEfulLEE co może oznaczać, że okładka została specjalnie wydrukowana na kartoniku w formacie albumu, żeby pełnić rolę celowo umieszczonego tam rekwizytu. I tu docieramy do nieoczekiwanego zwrotu akcji. Choć żaden utwór z tego albumu nie pojawia się w serialu Bosch (ani w kontynuacji Bosch Legacy), to w drugim odcinku sezonu 2., Grace Kelly pojawia się osobiście w scenie nakręconej w Catalina Jazz Club w Hollywood i wykonuje na żywo utwór „Blues For Harry Bosch”. Utwór powstał na zamówienie producentów serialu, a o tym fakcie pisała prasa.

Utwór „Blues For Harry Bosch” został wydany na dziesiątym albumie Kelly, Trying to Figure It Out, w lutym 2016 roku. A wracając jeszcze na moment do GraceFulLee warto wspomnieć, że album ten jest szanowany w środowisku jazzowym, ale rynkowo dostępny nie posiadając raczej statusu rarytasu kolekcjonerskiego. No chyba, że jest się fanem Harrego Boscha (w tej roli fantastyczny Titus Welliver) w wersji filmowej czy książkowej.

À propos CD, w 2003 roku wydana została specjalna limitowana edycja płyty jazzowej CD Dark Sacred Night: The Music Of Harry Bosch (nigdy nie ukazała się w edycji winylowej, niestety). Płyta była rozdawana podczas trasy promującej książkę Michaela Connollego „Lost Light”, nie jest już dostępna i nigdy nie była sprzedawana oddzielnie.
Na amerykańskim Amazonie płyta ma własną stronę i czasem, choć niezwykle rzadko, pojawiają się tam używane egzemplarze do kupienia. W chwili pisania tego artykułu płyta nie była też dostępna na eBayu, ani tym bardziej na Allegro. To koeljny ciekawy artefakt dla lkolekcjonerów z pogranicza filmu i muzyki.

To leci? – zapytał McCaleb. – Art Pepper meets the Rhythm Section?
Bosch podszedł.
– Tak. Art Pepper i akompaniatorzy Mile’a. Red Garland na pianinie, Paul Chambers na basie, Philly Joe Jones na perkusji. Nagrane tutaj, w Los Angeles, 19 stycznia 1957 roku. Jednego dnia. Podobno pękł korek w szyjce saksofonu Peppera, ale to nie miało znaczenia. Miał z nimi tylko jedną szansę. Wykorzystał ją w pełni. Jeden dzień, jedna szansa, jeden klasyk. Tak się to robi.

– Michael Connolly, Ciemność mroczniejsza niż noc (org. „A Darkness More Than Night”)

Poniżej zestawienie 10 najważniejszych utworów z soundtracku Harrego Boscha – moja subiektywna ocena.

I na koniec ciekawostka: system audio Boscha w jego domu to: gramofon Marantz 6300 (lata 70.), przedwzmacniacz lampowy McIntosh MX-110, końcówka lampowa McIntosh MC-240, kolumny Ohm Walsh (360-stopniowe). Można go zobaczyć we wspomnianym wcześniej fragmencie dziesiątego odcinka sezonu pierwszego (klip poniżej).